NGUYỄN CÔNG HẬU

Gia đình tôi không có ai làm doanh nhân. Khi vào đại học, tôi từng nghĩ rằng học tốt, có một tấm bằng và làm đúng phần việc được giao là đủ để có một tương lai ổn định.

Nhưng tôi sớm nhận ra mỗi người bước vào đời với một sự chuẩn bị khác nhau. Tôi chọn học tiếng Nhật để tự xây thêm một con đường, dù lúc ấy chưa biết mình sẽ đi đến đâu.

Năm 2015, tôi sang Nhật Bản. Tôi từng kéo xe hàng lúc bốn giờ sáng tại một cảng hàng hóa ở Tokyo, rửa chén trong quán cơm rồi đứng quầy cửa hàng tiện lợi. Mỗi công việc dạy tôi cách nghe, hiểu và phối hợp với những người xung quanh.

Tháng 7 năm 2016, tôi thi đậu N1. Tháng 11 năm đó, tôi bắt đầu công việc chính thức tại Nhật Bản, làm Sales B2B ở Shizuoka. Tôi học cách hiểu nhu cầu, nói đúng năng lực và giữ lời hứa với khách hàng.

Khi đi sâu vào sản xuất, tôi phải học cách sản phẩm được tạo ra, chất lượng được giữ thế nào và một quyết định với khách hàng ảnh hưởng ra sao đến nhà máy.

Năm 2018, tôi nhận tái cấu trúc một doanh nghiệp sản xuất FDI Nhật Bản tại Bình Dương đã thua lỗ liên tục 10 năm. Phạm vi trách nhiệm của tôi từ đó mở rộng từ khách hàng vào toàn bộ hoạt động của nhà máy.

Những năm tháng tái cấu trúc làm thay đổi cách tôi nhìn về kết quả. Một người cố gắng thay cho cả hệ thống không thể giải quyết hết mọi việc. Mục tiêu phải đủ rõ, dữ liệu đủ thật, trách nhiệm đủ cụ thể và đội ngũ có năng lực tự xử lý công việc.

Tôi không nhìn sự thay đổi của doanh nghiệp như thành tích của riêng mình. Đội ngũ Việt Nam cùng thay đổi cách làm, phía Nhật Bản kiên trì phối hợp và khách hàng tiếp tục đặt niềm tin. Chính công việc chung ấy tạo ra kết quả.

Trong môi trường sản xuất Việt Nam–Nhật Bản, máy móc, công nghệ và tiêu chuẩn có thể được chuyển giao khá nhanh. Nhưng để đội ngũ Việt Nam hiểu đúng, tự ra quyết định trong phạm vi trách nhiệm, giữ nhịp vận hành và phát triển người kế cận, doanh nghiệp cần nhiều hơn vài buổi đào tạo ngắn hạn hay vài bộ quy trình chung chung.

Tôi muốn công nghệ và tiêu chuẩn Nhật Bản trở thành năng lực của đội ngũ Việt Nam trong công việc hằng ngày. Người nhận không chỉ biết phải làm gì, mà còn hiểu vì sao phải làm như vậy, nhận ra điều bất thường và biết khi nào cần phối hợp.

“Tự vận hành” không có nghĩa là tách khỏi chủ đầu tư hay thay thế vai trò của đội ngũ Nhật Bản. Đó là khi đội ngũ tại Việt Nam đủ năng lực giữ tiêu chuẩn, minh bạch thông tin, nhận trách nhiệm và cải tiến liên tục, để hợp tác Việt Nam–Nhật Bản phát triển trên một nền tảng bền vững hơn.

Tôi lấy con người làm trung tâm doanh nghiệp. Với tôi, điều đó gắn với việc giúp mỗi người hiểu vai trò của mình, có điều kiện làm đúng và trưởng thành qua trách nhiệm được giao.

Chỉ yêu cầu một người cố gắng hơn sẽ không đủ nếu mục tiêu chưa rõ, dữ liệu thiếu tin cậy hoặc quyền quyết định còn chồng chéo. Vì vậy, phát triển con người phải đi cùng việc xây cách vận hành phù hợp.

Tôi không muốn người được hướng dẫn phải phụ thuộc mãi vào người hướng dẫn. Điều tôi quan tâm là họ có thể giải thích quyết định, kiểm tra việc mình làm và tiếp tục học khi gặp tình huống mới hay không.

Công việc đưa tôi qua nhiều phần của một doanh nghiệp: khai thác khách hàng, quản trị doanh thu, chất lượng, sản xuất, dòng tiền và đội ngũ. Mỗi phần có yêu cầu riêng, nhưng một quyết định ở phần này thường ảnh hưởng đến những phần còn lại.

Tôi hiểu rằng để tái cấu trúc một doanh nghiệp FDI Nhật Bản, không thể xem mô hình doanh thu, sản xuất, tài chính, quan hệ con người và niềm tin của các bên như những bài toán riêng lẻ.

Bên cạnh kinh nghiệm thực tế, tôi tiếp tục học và nghiên cứu về kinh doanh, sản xuất, lãnh đạo và quản trị doanh nghiệp. Tôi dùng điều được học để nhìn lại công việc, rồi dùng việc đã làm để kiểm tra điều mình hiểu. Tôi không bắt đầu bằng một học thuyết rồi tìm tình huống để chứng minh cho nó.

Tôi học để hiểu nguyên lý trước khi áp dụng. Khi làm, tôi muốn nhìn thấy việc thật đã thay đổi thế nào và bằng chứng nào đủ để kết luận. Nếu cách làm có giá trị, tôi cùng đội ngũ giữ lại thành bài học và nguyên tắc có thể sử dụng tiếp.

Chuẩn hóa không có nghĩa giữ nguyên một cách làm cho mọi tình huống. Điều cần giữ là nguyên lý, tiêu chuẩn và cách kiểm tra; điều cần điều chỉnh là cách áp dụng theo bối cảnh.

Tôi xem chuyển giao là một phần của công việc ngay từ đầu. Kết quả cần được giữ lại trong năng lực của người nhận, không chỉ trong một bộ tài liệu đã gửi đi.

Tôi đi từ bối cảnh, dữ liệu và nguyên nhân gốc trước khi nói đến giải pháp. Khi chưa đủ thông tin, tôi nói rõ điều chưa biết thay vì kết luận chắc chắn hơn bằng chứng mình có.

Kết quả là quả; cơ chế là nhân. Tôi quan tâm cơ chế nào giúp hành vi đúng được lặp lại: ai chịu trách nhiệm, thông tin đến đâu, quyết định được đưa ra thế nào và công việc được kiểm tra lúc nào.

Một cách làm tốt phải tạo giá trị cho người làm, cho doanh nghiệp và cho khách hàng, chủ đầu tư. Tôi không đánh đổi con người hoặc nhà máy để lấy một kết quả thương mại ngắn hạn.

Tôi tôn trọng ranh giới thông tin trong mọi công việc. Bằng chứng được sử dụng phải đúng quyền công khai, đúng bối cảnh và không làm tổn hại đến con người hoặc doanh nghiệp. Tôi không dùng dữ liệu của một doanh nghiệp để tạo lợi thế cho doanh nghiệp khác.

Đó là hướng tôi theo đuổi. Tôi muốn cùng người Việt Nam giữ được độ sâu chuyên môn, mở được góc nhìn kinh doanh và từng bước nhận trách nhiệm lớn hơn trong doanh nghiệp. Tôi cũng muốn năng lực ấy được giữ lại qua các thế hệ người làm việc, để sự hợp tác giữa hai phía tiếp tục phát triển.

Từ gốc chung đó, tôi tổ chức công việc theo ba hướng: BUILD 1 — XÂY CON NGƯỜI qua H-Tech2Sales; BUILD 2 — XÂY ĐỘI NGŨ LÃNH ĐẠO BẢN ĐỊA qua H-Leadership; BUILD 3 — XÂY DOANH NGHIỆP qua H-Enterprise.

Tôi nói đúng điều mình biết, làm đúng phạm vi mình nhận và giữ lại những gì đội ngũ có thể tiếp tục sử dụng sau khi tôi rời đi.

Nếu bạn đang tìm một hướng phát triển từ chuyên môn của mình, bạn có thể đọc thêm về công việc tôi đang tập trung qua H-Tech2Sales.